OKTOBER 2015 | Samen maken we de stad, juist wanneer het lastig wordt

Eurocities_april 2016 (2)

Onlangs is de ‘programma kaart van Vlampijpzone’ gepresenteerd aan de gemeenteraad. Een mooie stap in een intensief traject, waarbij initiatiefnemers uit het Werkspoorkwartier samen optrokken met de gemeente Utrecht. Ons doel? Een creatieve hotspot van het gebied maken. Tegelijkertijd wordt echter aangekondigd dat er op diezelfde Vlampijpzone een coffeeshop komt. Niet in overleg, maar via een ‘geheim’ grootstedelijk dossier. Hoe kan dit?

Het begon zo mooi: omdat de gemeente van de Vlampijpzone een creatieve etalage wil maken voor het Werkspoorkwartier, en er een grote groep creatieven is die activiteiten organiseert in het gebied, is besloten samen op te trekken om de transformatie in gang te zetten. Uitgangspunten zijn: ‘verantwoordelijkheid van alle partijen (gemeente, bewoners en bedrijven). Een vorm van samenwerking die in lijn is met de tijdgeest én met de waarden van het Werkspoorkwartier (vrij, pioniersgeest, industrieel, samenhang).’

Ondanks aanvankelijk wantrouwen, zowel van buurtbewoners (vanwege de beruchte snelweg, de Spoorlaan, die in de Vlampijpzone zou komen) en van aanwezige bedrijven (vanwege de verloedering van het gebied), krijgt het project snel vleugels. Samen werken we aan spelregels, aan randvoorwaarden die passen binnen de gemeentelijke kaders en bij de behoeften van de betrokken partijen in het gebied. Hoog op de prioriteitenlijst staan ‘onthekken’, kind- en gezinsvriendelijkheid en het opknappen van de openbare ruimte (vergroenen, parkeren, wandelroutes). Een open oproep volgt voor pioniers die samen met de gemeente de Vlampijpzone op de creatieve kaart willen zetten.

Van die pioniers wint uiteindelijk het Hof van Cartesius: een groene buitenwerkplek, die tegelijkertijd een proeftuin is voor een circulaire economie en flexibele stedenbouw. Het sluit perfect aan bij de randvoorwaarden en niet onbelangrijk, de initiatiefnemer Charlotte Ernst zit er ondernemend in met een helder business model. De gemeente stelt de officiële goedkeuring van het plan en de programmakaart van de Vlampijpzone keer op keer uit. Maar op goed vertrouwen in het samen stadmaken, werken de initiatiefnemers hun plannen op eigen kracht verder uit.
In de tussentijd organiseren we samen tijdens Le Grand Départ een indoorcamping in de Werkspoorkathedraal (link naar Cycle Camping Cartesius) en een Recycle Event voor en door Utrechters. Vrijwillig en met minimale middelen. Deze activiteiten worden goed opgepikt door de media en met meer dan 750 bezoekers wordt het gebied ontdekt door het grote publiek. Supergoeie marketing!

Maar dan ontdekken Charlotte en ik via Facebook dat de gemeente heeft besloten om, via een geheim dossier, in de Vlampijpzone een coffeeshop toe te staan. Top down. We staan perplex. Allereerst omdat het besluit indruist tegen alle randvoorwaarden die we samen met de betrokkenen hebben opgesteld. En vanwege de waardeloze timing, want dit is de eerste zichtbare verandering in het gebied dat toch juist de etalage van het Werkspoorkwartier moest worden. Net nu de transformatie van het gebied is ingezet met herontwikkeling van de Werkspoorkathedraal en op het moment dat ’t Hof van Cartesius huurders en investeerders zoekt om over te gaan tot realisatie.

Maar bovenal maakt het proces ons verdrietig. Waarom een geheim dossier? Waarom niet deels in overleg met de betrokken partijen? Waarom niet kijken naar de randvoorwaarden voor een coffeeshop op deze plek?
De ambities in het gebied alsnog waarmaken vraagt nu om extra investeringen, want de impact van het top down-besluit is groot. Net doen alsof het niets is en over gaan tot de orde van de dag, dat kan niet meer. Waarom vond de gemeente het anders nodig om het dossier ‘geheim’ te houden? Dit schaadt het vertrouwen. Juist nu was het te prijzen geweest wanneer de gemeente zich echt als een partner had opgesteld van de stad.
Daarom bij deze een oproep aan de gemeente: Herwin ons vertrouwen, leg je kaarten op tafel, kom met extra investeringen voor het gebied, wees proactief en ga in een transparant proces in gesprek met de belanghebbenden. Want ook als het moeilijk is, maak je samen de stad.

Mariken Gaanderse, ook namens Charlotte Ernst